Odwiedź nas na Facebook!
POGONA.PL TV

ARTYKUŁY / Wyposażenie / Oświetlenie

Najważniejszym składnikiem światła, niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu zwierząt, są promienie UV. Na uwagę zasługuje fakt, że wiele dostępnych na rynku żarówek przeznaczonych do ogrzewania gadów emituje jedynie część spektrum UV, co niestety nie jest wystarczające dla jaszczurek. Część sprzedawców często wprowadza początkujących terrarystów w błąd sprzedając jako lampy o pełnym spektrum UV żarówki typu Night czy też Day Glo. Niestety przez to przekonanie można poważnie zaszkodzić zwierzęciu.

 

Istnieją trzy rodzaje promieniowania UV:

 

1) UVA


UVA w spektrum światła słonecznego występuje w największej ilości spośród wszystkich rodzajów promieniowania UV. Promieniowanie to jest emitowane przez specjalne lampy terrarystyczne, a także nieliczne żarówki. 

 

Światło UVA korzystnie wpływa na aktywność i samopoczucie agam brodatych, jak również wzmaga apetyt zwierząt. Dodatkowo może również stymulować chęć rozmnażania.


2) UVB


UVB jest to najważniejszy dla jaszczurek składnik promieniowania UV. Spektrum UVB umożliwia gadom syntezowanie, jak również utrzymanie w organizmie witaminy D3, która odpowiada za przyswajanie niezbędnego do rozwoju kości wapnia.

Światło UVB emitowane jest przez świetlówki, jak również niektóre żarówki (np. Power Sun) stosowane do oświetlenia terrariów.

 

3) UVC


UVC jest szkodliwe i może wywoływać choroby nowotworowe, dlatego też w specjalistycznych lampach do zastosowań w terrarystyce spektrum to nie występuje.

       

 

Konieczność stosowania źródeł emitujących UVB


Wśród hodowców agam konieczność stosowania źródeł UVB jest kwestią sporną. Jednak to czy świetlówka UV jest niezbędnym elementem wyposażenia terrarium zależy od warunków jakimi dysponujemy, a także diety zwierząt.Niestety w naszym klimacie gdzie przez większą część roku nie możemy wystawiać zwierząt na działanie naturalnego światła słonecznego, a także nie możemy dostarczać im wystarczającej ilości świeżego pokarmu łąkowego (który może zmniejszyć ryzyko odwapnienia u zwierząt) stosowanie sztucznych źródeł promieniowania UVB jest konieczne.


Poniżej przedstawiamy kilka możliwych do wykorzystania w terrarium źródeł światła i promieniowania UVA i UVB: 


*ilość emitowanego światła UVB - musi wynosić 8% lub więcej, co stanowi niezbędne minimum dla gadów pustynnych i stepowych. Warunek ten spełnia zaledwie kilka oferowanych na rynku świetlówek jak np. Repti Glo 8.0 (Hagen), Repti Sun 10.0 (Zoo Med), D3 Reptile (Arcadia).

 

*świetlówka powinna mieć jak największą, możliwą do zmieszczenia wewnątrz terrarium, długość.

 

*lampa powinna być nowa, gdyż żywotność każdej jest ograniczona i zwykle wynosi od 6 miesięcy do roku czasu (w zależności od producenta). Po tym czasie lampy choć świecą nie emitują niezbędnego UVB i muszą być wymieniane.

 

1) Świetlówki rurowe emitujące promienie UVA i UVB


Obecnie można kupić wiele różnorodnych świetlówek przeznaczonych do celów terrarystycznych, emitujących spektrum UVA i UVB. Oprócz długości i mocy różnią się one też bardzo istotnymi parametrami, jak ilość emitowanego światła UVB (podawana w procentach) oraz żywotność.

Jeśli chcemy kupić odpowiednią świetlówkę, która ma spełniać swoje zadanie należy wziąć pod uwagę następujące czynniki:

Świetlówki tego typu są najwygodniejszym dla hodowcy źródłem promieniowania UV i mogą służyć również jako główne oświetlenie całego zbiornika hodowlanego, gdyż wskazane jest włączanie świetlówek na całą długość trwania cyklu dziennego (ok. 12-14 godzin dziennie). Należy pamiętać, iż świetlówki emitują promieniowanie UVB jedynie na niewielką odległość (ok. 25-30 cm), dlatego też aby zwierze mogło korzystać z promieniowania, należy zapewnić mu możliwość podejścia do świetlówki na wyżej określoną odległość. Ponadto należy pamiętać, że świetlówka powinna być bezwzględnie umieszczona wewnątrz terrarium, gdyż światło UVB nie przenika przez szkło.

Dodatkowo przy zakupie odpowiedniej do danej świetlówki oprawy, warto wybrać taką z odbłyśnikiem lub też dokupić dodatkowy odbłyśnik. Zastosowanie odbłyśnika pozwala skierować emisję światła w konkretnym kierunku co zwiększa intensywność, a także maksymalną odległość na jaką emitowane jest promieniowanie UVB.

 

2) Świetlówki kompaktowe emitujące UVA i UVB


Obecnie wiele firm produkujących "zwykłe" rurowe świetlówki do zastosowań terrarystycznych produkuje również ich kompaktowe odpowiedniki. Lampy tego typu są zazwyczaj droższe (chociaż stopniowo zaczyna się to zmieniać), jednak w przeciwieństwie do klasycznych świetlówek nie wymagają osobnej oprawy, gdyż montowane są w standardowych gwintach do żarówek (E27). Podobnie, jak w przypadku świetlówek rurowych, ważna jest w tym przypadku ilość emitowanego UVB (min. 8%), jak również umieszczenie świetlówki w odległości od miejsca wygrzewania nie przekraczającej 25-30 cm.

Świetlówki kompaktowe z uwagi na swoją budowę nie emitują promieniowania UVB na całej powierzchni terrarium, a jedynie w określonym jego punkcie, co nie odwzorowuje warunków występujących w naturze. Mimo to są świetnym rozwiązaniem szczególnie w małych terrariach, przeznaczonych do odchowu młodych agam, gdzie często nie ma miejsca na montaż długiej oprawy.

 

3) Żarówka Power Sun UV (Zoomed) 



Lampy Power Sun UV występują w dwóch wariantach 100 oraz 160 W. Z uwagi na moc tych lamp, a co za tym idzie bardzo dużą ilość emitowanego ciepła, mogą być stosowane jedynie w wysokich terrariach (minimum 1m). Żarówka ta emituje dużą ilość ciepła, jak również pełne spektrum światła UV i z uwagi na to nie potrzebne jest stosowanie dodatkowego ogrzewania. Emisja UVB odbywa się na znacznie większą odległość niż w przypadku świetlówek (ponad 1 m), co nie wymaga umieszczania pod lampą dodatkowych miejsc do wygrzewania dla gadów. Power Sun UV jako samodzielne ogrzewanie i oświetlenie terrarium powinna być włączona przez cały cykl dzienny (12-14 godzin).

W przypadku zdecydowania się na zakup tej kosztownej żarówki warto pamiętać o podłączeniu go poprzez listwę zabezpieczającą przed przepięciami, gdyż w przypadku niestabilnych sieci energetycznych Power Sun szybko się psują.

 

4) Żarówka Ultra Vitalux 300 W (Osram)


Ultra vitalux jest specjalistyczną żarówką do zastosowań technicznych o bardzo dużej mocy. Spektrum światła emitowane przez Ultra vitalux bardzo wiernie odwzorowuje naturalne światło słoneczne. Jednak ogromna moc żarówki jak i nieporównywalnie większa, w stosunku do wyżej opisanych, ilość emitowanego promieniowania UV pozwala jedynie na krótkie cykle naświetlania z bardzo dużej odległości. Zakup Ultra vitaluxa jest w przeciwieństwie do wymienionych wcześniej rozwiązań jednorazową inwestycją na długie lata, jednak stosowanie go wymaga od hodowcy dużej odpowiedzialności i systematyczności. Agamy należy naświetlać poza terrarium w odpowiednio do tego celu wyznaczonym miejscu i ze stałej odległości ok. 1 metra. Cykl naświetlania powinien trwać ok. 15-25 minut i w przypadku młodych zwierząt powinien być powtarzany codziennie. Dorosłe osobniki można naświetlać co 2-3 dni przez ten sam okres czasu, dokładnie je wtedy pilnując. W trakcie takiego cyklu naświetlania zwierzę przyjmuje dawkę promieniowania wystarczającą na okres przerwy.

 

Z uwagi na to, że światło UVB nie przenika przez szkło, a wyjmowanie malutkich agam celem naświetlenia promieniowaniem UV jest niebezpieczne i wiąże się z dużym stresem, żarówka Ultra vitalux w praktyce nadaje się do naświetlania podrostków i dorosłych osobników.

 

Dodatkowo, w przypadku wyboru tej metody, celem utrzymania właściwego jasnego oświetlenia terrarium warto zamontować wewnątrz zwykłą rurową świetlówkę.

 

Autor:
Karol "Crowin" Twardosz
10.06.2010