Odwiedź nas na Facebook!
POGONA.PL TV

ARTYKUŁY / Ogólne informacje / Pokarm zwierzęcy i zasady komponowania diety

Pokarm zwierzęcy jest bardzo ważnym, nieodłącznym elementem diety agamy brodatej. W jego skład powinny wchodzić przede wszystkim żywe owady. Obecnie na rynku wybór i dostępność owadów karmowych są tak duże, że skomponowanie zróżnicowanej i dobrze zbilansowanej diety nie powinno sprawiać najmniejszego problemu. Należy pamiętać, że w diecie dorosłych agam powinny przeważać rośliny ale nie oznacza to w żadnym wypadku, że można zrezygnować z podawania owadów.


To jakie owady karmowe będą najlepsze zależy w dużym stopniu od wieku i indywidualnego zapotrzebowania agamy. W tym artykule postanowiłam oprócz standardowego, suchego opisu poszczególnych rodzajów karmówki podać zasady dobierania jej stosownie do wieku i szczególnych potrzeb agamy wraz z ogólnymi zasadami komponowania diety. Uwzględnione będą następujące przypadki :


  • Młode do 4 miesiąca życia
  • Podrostki do 12 miesiąca życia
  • Osobniki powyżej 12 miesiąca życia
  • Osobniki otyłe
  • Samice w ciąży i po złożeniu jaj
  • Osobniki chore i w trakcie leczenia

Na końcu artykułu znajdują się opisy poszczególnych rodzajów karmówki – zarówno owadów, jak i kręgowców, mięczaków i pokarmów gotowych oraz ewentualne linki do źródeł zewnętrznych.

Przed rozpoczęciem jakiejkolwiek diety należy zapoznać się z ogólnymi zasadami żywienia gatunku: http://pogona.pl/artykuly_36_niezbedna-dieta.html

 

MALUCHY DO 4 MIESIĄCA ŻYCIA


Takie maluchy są jeszcze bardzo delikatne. Bardzo często dochodzi u nich do problemów z zaczopowaniem, wymiotów, zadławień, biegunek i odmowy przyjmowania pokarmu. Wszystkie te problemy, w przypadku malucha, który jest ogólnie zdrowy i wolny od pasożytów są prawie zawsze skutkiem niewłaściwej diety.

Oto zasady, których należy przestrzegać przy karmieniu maluchów:

  • nie podajemy owadów większych od głowy agamy. Podawanie zbyt dużego pokarmu grozi męczącymi dla agamy wymiotami, zaczopowaniem a nawet zadławieniem się jaszczurki
  • nie podajemy owadów o twardym pancerzu takich jak np drewnojady czy mączniki (nie dotyczy osobników białych tuż po wylince), podawanie takich owadów maluchom stwarza bardzo duże ryzyko zaczopowania, nieregularnego wypróżniania, wymiotów, odmowy przyjmowania pokarmu na skutek dyskomfortu związanego z problemami z trawieniem
  • ze względu na duże zapotrzebowanie na białko, pokarm zwierzęcy powinien stanowić ok 90 % diety maluchów, świetnie sprawdzą się świerszcze domowe, bananowe, młode świerszcze kubańskie, karaczany tureckie, karaczany zielone, wylęg większych gatunków karaczana, mącznik (białe osobniki tuż po wylince) czy bardzo małe ślimaki, małe patyczaki
  • nie podajemy gryzoni, ryb, unikamy moli woskowych (młode osobniki po skosztowaniu moli woskowych często odmawiają jakiegokolwiek innego pokarmu a mole woskowe nie mogą stanowić podstawy diety)
  • od samego początku wprowadzamy małe ilości roślin, możemy podawać je codziennie jako malutki dodatek albo raz w tygodniu jako jeden z posiłków, warto maksymalnie urozmaicić dietę roślinną aby od samego początku agama była przyzwyczajona do wielu gatunków roślin
  • najlepiej nie podawać warzyw i owoców, jest to zupełnie niepotrzebne, wprowadza złe nawyki żywieniowe i sprawia, że w późniejszym wieku agama niechętnie je zieleninę. Dodatkowo wiele popularnych owoców, takich jak jabłko czy banan zawiera niekorzystny stosunek wapnia do fosforu, co zwłaszcza u maluchów, dla których nawet względnie mała porcja jest duża objętościowo, może prowadzić do zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej
  • agamę karmimy 2 razy dziennie, najlepiej rano i po południu, unikamy karmienia wieczorem
  • żywe owady staramy się wpuszczać luzem do terrarium, lub do naczynia, w którym agama mogłaby samodzielnie je łapać. To uczy agamę samodzielności, przyzwyczaja ją do aktywności i zapewnia niezbędną dawkę ruchu. Karmienie z pęsety może na początku sprawia frajdę właścicielowi ale z czasem staje się kłopotliwym obowiązkiem, a sama agama staje się leniwa, zaczyna coraz mniej przemieszczać się po terrarium i powoli traci umiejętność samodzielnego jedzenia. Ze względu na ryzyko zaczopowania maluchy do 4 miesiąca życia nie powinny być trzymane na drewienkach, piasku, podłożu kukurydzianym i żadnym innym sypkim podłożu, które agama mogłaby zjeść podczas łapania owada (wyjątkiem może być tzw. Calcisand, będący czystym węglanem wapnia w formie drobnych, przypominających piasek granulek oraz podłoże celulozowe np. Chipsi Ultra ale wówczas należy bardzo uważnie obserwować agamę i w przypadku „objadania się” podłożem należy niezwłocznie wymienić je na ręczniki papierowe)
  • nie da się określić dokładnej ilości owadów jakie mamy podać agamie w ramach jednego posiłku. Agamy zazwyczaj mają ogromny apetyt i przy karmieniu, zwłaszcza maluchów należy zachować zdrowy rozsądek oraz mieć na uwadze, że młode agamy potrafią jeść póki nie zwymiotują lub się nie zadławią. Nie oznacza to, że maluchy należy głodzić w obawie o ewentualne zadławienie. Po kilku karmieniach każdy właściciel będzie w stanie z mniejszym lub większym wyczuciem określić czy jego podopieczny je z głodu czy z łakomstwa. Ogólna zasada u maluchów to lepiej więcej mniejszych porcji niż jedna zbyt duża.

 

PODROSTKI DO 12 MIESIĄCA ŻYCIA


Agamom w tym wieku dopisuje zwykle ogromny apetyt. Ilość pokarmu zwierzęcego w ich diecie powinna powoli zacząć się zmniejszać ustępując miejsca pokarmowi roślinnemu. To najlepszy czas na wypracowanie u agamy właściwych nawyków żywieniowych.

  • agama w tym wieku nadal rośnie i potrzebuje dużej ilości białka w diecie dlatego jako podstawa diety mogą służyć zarówno świerszcze, jak i karaczany, a w przypadku większych osobników można wprowadzić do diety szarańczę
  • unikamy podawania drewnojadów oraz gryzoni, są one agamie zupełnie zbędne a ze względu na ciężkostrawność mogą doprowadzić do utraty apetytu i problemów z wypróżnianiem
  • oprócz pokarmu zwierzęcego wprowadzamy coraz większą ilość roślin, u podrostków powinny one stanowić 30-40% diety choć w większości przypadków do ok 40% udaje się dojść w okolicach 8-10 miesiąca życia. Na początku można ustalić np. 1 dzień w tygodniu, w którym agama dostanie do jedzenia tylko rośliny. Osobnikom niechętnie jedzącym rośliny można komponować sałatki z różnego rodzaju roślin, niewielkiej ilości owoców i mącznika, dodatkowo można taką sałatkę spryskać wodą, co często bardzo zachęca agamy do zjedzenia posiłku.
  • agamom w tym wieku można podawać owoce i warzywa jako urozmaicenie diety. Jako, że rosnące agamy są szczególnie narażone na problemy związane z niedoborem wapnia powinno się unikać owoców i warzyw zaburzających gospodarkę wapniowo-fosforanową, a więc zawierających niekorzystny stosunek wapnia do fosforu (np. jabłko, banan) oraz warzyw zawierających znaczną ilość szczawianów (np. kapusta włoska, szpinak)
  • możemy sporadycznie podawać pokarm bogaty w tłuszcz taki jak mole woskowe czy mącznik młynarek



OSOBNIKI POWYŻEJ 12 MIESIĄCA ŻYCIA


W przypadku zdrowych, dorosłych agam skomponowanie diety nie powinno sprawiać większych problemów. Kluczowe jest unikanie przekarmiania agamy i zachowanie odpowiedniej proporcji diety roślinnej do diety zwierzęcej.

  • w diecie przeważać powinny rośliny zielone i powinny być one jak najbardziej zróżnicowane
  • jeśli chodzi o owady karmowe i uzupełnienie diety zwierzęcej mamy sporą dowolność, oprócz podstawowych owadów karmowych takich jak świerszcze, szarańcza i karaczany możemy od czasu do czasu podać agamie mącznika, drewnojada, mola woskowego czy inną karmówkę.
  • podając drewnojada czy dużego karaczana nie musimy bać się o bezpieczeństwo jaszczurki. Dorosła agama spokojnie da sobie z nimi radę i wszelkie metody uśmiercania owada dla rzekomego bezpieczeństwa agamy są zbędne.
  • należy pamiętać, że podawanie zbyt dużej ilości owadów o twardym pancerzu i dużej ilości chityny może doprowadzić do problemów z wypróżnianiem dlatego przy doborze owadów karmowych należy zachować zdrowy rozsądek.
  • ogromnym błędem jest podawanie dorosłej agamie samych owadów. Nie dość, że takie karmienie prowadzi do zazwyczaj do otyłości to dodatkowo prowadzi do wielu innych problemów zdrowotnych i znacznego skrócenia agamie życia.


OSOBNIKI OTYŁE


W przypadku osobników otyłych należy dołożyć wszelkich starań aby doprowadzić do utraty masy ciała i osiągnięcia przez agamę prawidłowej wagi. Fałdy tłuszczu wiszące pod brodą i ogromny, pękaty brzuch mogą wydawać się niektórym urocze ale w rzeczywistości otyłość działa wyniszczająco na organizm agamy, prowadzi do wielu chorób i znacznie skraca jej życie, nie mówiąc o utrudnieniu normalnego funkcjonowania.


  • ze względu na zawartość tłuszczu należy bezwzględnie zrezygnować z podawania moli woskowych, mącznika i drewnojada
  • należy bezwzględnie przestrzegać prawidłowych proporcji pokarmu roślinnego do zwierzęcego. Otyłe agamy często bardzo opornie przyjmują pokarm roślinny ponieważ są najzwyczajniej w świecie przekarmione. Argumenty takie jak „moja agama nie lubi roślin” nie powinny być absolutnie usprawiedliwieniem dalszego tuczenia agamy owadami bo to trochę tak jakby dziwić się, że dziecko karmione fast foodem odmówiło nagle podanej między posiłkami sałatki. Otyłą agamę bez wyrzutów sumienia można lekko przegłodzić (co zazwyczaj jest najlepszą zachętą do jedzenia roślin) a nawet kilkudniowa głodówka nie stanowi absolutnie żadnego zagrożenia dla jej zdrowia.
  • nie karmimy agamy codziennie. Osobnik otyły powinien być karmiony raz na 2-3 dni, a owady powinien dostawać maksymalnie raz w tygodniu.
  • podając żywy pokarm staramy się nie karmić agamy z ręki lub pęsety. Pogoń za ofiarą to dawka niezbędnego ruchu, którego agama żyjąca w terrarium, zwłaszcza otyła, i tak ma bardzo niewiele. W przypadku otyłych agam dobrym rozwiązaniem są sporadyczne, mniej więcej 15- minutowe spacery poza terrarium, które zachęcą agamę do ruchu.
  • nie podajemy gryzoni
  • rezygnujemy całkowicie z podawania owoców, w szczególności z niezwykle tuczących bananów
  • można rozważyć podawanie owadów latających, które zachęcą agamę do dodatkowej aktywności

SAMICE W CIĄŻY I PO ZŁOŻENIU JAJ


Złożenie jaj, bez względu na to czy doszło do zapłodnienia, czy nie, jest dla agamy ogromnym wysiłkiem. Samica jest wówczas narażona na niedobór wapnia, odwodnienie oraz osłabienie i znaczną utratę masy ciała. Podany niżej opis diety dotyczy samic ciężarnych oraz w okresie mniej więcej 3 miesięcy od złożenia jaj.


  • jeśli do tej pory samica była karmiona zgodnie z prawidłowym modelem żywienia i jej dietę stanowiły głównie rośliny, zwiększamy ilość pokarmu zwierzęcego do mniej więcej 50-60%. W przypadku kiedy agama jadła mało roślin należy bacznie przyjrzeć się stanowi nawodnienia organizmu i pilnować aby dieta była jak najbardziej lekkostrawna. Brak lub niedostateczna ilość roślin może być przyczyną odwodnienia i problemów trawiennych, które w przypadku ciężarnych samic są szczególnie niebezpieczne.
  • samicę karmimy codziennie pilnując aby porcje nie były zbyt duże. W przypadku gdy samica ewidentnie straciła na wadze po złożeniu jaj możemy ją karmić nawet 2 razy dziennie mniejszymi porcjami.
  • dieta powinna być jak najbardziej urozmaicona, oprócz podstawowych owadów karmowych takich jak świerszcze, karaczany i szarańcza można podawać mole woskowe i mączniki. Oprócz owadów można sporadycznie podawać mysie oseski (maksymalnie 3-dniowe) nie częściej niż raz na 2-3 tygodnie.
  • należy unikać owadów o bardzo twardym pancerzu np. karaczanów madagaskarskich i drewnojadów aby uniknąć zaczopowania niestrawionymi resztkami pokarmu.
  • nie podajemy samicy ryb. Są w jej diecie zupełnie zbędne, istnieje duże ryzyko zarażenia się od nich pasożytami a dodatkowo niektóre gatunki zawierają enzym rozkładający witaminę B1, której niedobór może prowadzić między innymi do zaburzeń funkcjonowania układu nerwowego.
  • z powodu ryzyka zarażenia pasożytami niewskazane jest również podawanie „dzikich” ślimaków skorupowych i jeśli zdecydujemy się na urozmaicenie diety ślimakami (które są bardzo bogate w substancje odżywcze) lepiej zdecydować się na takie zakupione w hodowli.
  • oprócz pokarmu zwierzęcego i roślin zielonych można urozmaicać dietę o owoce i warzywa. Należy jednak unikać owoców o niekorzystnym stosunku wapnia do fosforu (np. jabłko,banan) i jeśli już chcemy je podać muszą być to naprawdę minimalne ilości
  • należy bezwzględnie pilnować suplementacji oraz zadbać o odpowiednie źródło UVB. Należy zwiększyć suplementację wapniem i podawać go codziennie. Nie należy znacząco zwiększać ilości podawanych witamin.
 

OSOBNIKI CHORE I W TRAKCIE LECZNIA


Optymalną sytuacją w przypadku chorych osobników byłoby otrzymanie dokładnych zaleceń dotyczących żywienia od doświadczonego lekarza weterynarii prowadzącego leczenie. Takie zalecenia powinny jasno określać jak powinna wyglądać dieta agamy w trakcie leczenia, rekonwalescencji a być może i do końca życia jeśli problem jest przewlekły. Niestety bardzo często ta kwestia jest zaniedbywana a właściciele często kontynuują sposób karmienia, który jest nieprawidłowy, szkodliwy lub nawet doprowadził do choroby. Istnieje wiele schorzeń, na które może cierpieć agama i wyszczególnienie i opisanie tutaj każdego przypadku jest niemożliwe.


        AGAMY CIERPIĄCE NA ZAPARCIA

 

  •  dieta powinna być lekkostrawna i bogata w wodę, unikamy owadów o twardym pancerzu i dużej zawartości chityny takich jak drewnojad, duże karaczany, mącznik
  • podajemy możliwie jak największą ilość roślin, przed podaniem najlepiej dodatkowo spryskać je wodą
  • możemy podać agamie niewielką ilość owoców, w szczególności zalecane są owoce o dużej zawartości wody np. arbuz
  • zmniejszamy porcje podawanych owadów, lepiej podać mniej owadów nieco częściej niż skarmiać jedną, dużą porcję na raz

 

         AGAMY W TRAKCIE I TUŻ PO ODROBACZANIU

 

  • ze względu na podawane leki, które obciążają m.in. wątrobę agamy dieta powinna być lekkostrawna i uboga w tłuszcze. Nie podajemy owadów o twardym pancerzu i dużej zawartości chityny oraz owadów i pokarmów bogatych w tłuszcz. Z tego powodu rezygnujemy z podawania drewnojadów, mączników, dużych karaczanów, mysich osesków i moli woskowych.
  • rośliny możemy podawać tak samo jak ma to miejsce w przypadku zdrowej agamy, wyjątkiem są jednak owoce, których w trakcie leczenia powinno się unikać. W szczególności należy unikać owoców o dużej zawartości cukrów, których trawienie jest dla organizmu agamy dodatkowym obciążeniem

 

         AGAMY ZE ZDIAGNOZOWANYM PODWYŻSZONYM POZIOMEM FOSFORU WE KRWI ORAZ ZE                             ZDIAGNOZOWANYMI PROBLEMAMI Z NERKAMI

 

  • agamy z takimi problemami powinny mieć zapewnioną dietę o zredukowanej ilości białka. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na stosunek wapnia do fosforu oraz na odpowiednią ilość wody w pokarmie.
  • zmniejszamy ilość podawanych owadów na rzecz podawanych roślin. W przypadku osobników dorosłych owady powinny być podawane możliwie jak najrzadziej, nie częściej niż raz w tygodniu. Jeśli problem dotyczy osobników będących jeszcze w fazie wzrostu musimy zachować odpowiednio duży udział pokarmu zwierzęcego w diecie zwracając jednak szczególną uwagę na zawartość białka w poszczególnych owadach oraz na nawodnienie jaszczurki.
  • dobrym dodatkiem do diety będą ślimaki skorupowe
  • nie podajemy ryb i gryzoni
  • staramy się zapewnić jaszczurce jak najbardziej urozmaicony pokarm roślinny
  • podając rośliny zielone, owoce i warzywa należy unikać tych, które zawierają niekorzystny stosunek wapnia do fosforu. Dokładne informacje na ten temat znajdują się tutaj : http://pogona.pl/artykuly_46_dieta-roslinna.html. Należy pamiętać, że optymalny stosunek Ca:P to około 1,5-2,5:1.
  • pilnujemy aby jaszczurka piła dużo wody, dodatkowo możemy sporadycznie podawać owoce o dużej zawartości wody np. arbuza

 



Opisy różnych rodzajów karmówki – owadów, kręgowców, mięczaków i pokarmów gotowych:


OWADY KARMOWE MOGĄCE STANOWIĆ PODSTAWĘ DIETY ZWIERZĘCEJ:


Świerszcze

Świerszcze to popularny i bardzo dobry pokarm zwierzęcy. Stanowią one bogate źródło białka i zawierają niewielką ilość tłuszczu.

Najpopularniejsze gatunki świerszczy to:

  • Świerszcz domowy (Acheta domestica)
  • Świerszcz kubański (Gryllus assimilis)
  • Świerszcz bananowy (Gryllodes sigillatus)
  • Świerszcz śródziemnomorski (Gryllus bimaculatus)

Świerszcze bananowe i domowe ze względu na miękkość pancerza idealnie nadają się dla młodych oraz osobników, które z różnych przyczyn wymagają pokarmu z jak najmniejszą zawartością chityny. Świerszcze kubańskie również stanowią bardzo dobry, pełnowartościowy pokarm, pod warunkiem, że odpowiednio dobierzemy wielkość świerszczy do rozmiarów agamy. Świerszczy śródziemnomorskich w przypadku młodych osobników powinno się całkowicie unikać ze względu na twardy pancerz. W przypadku wszystkich gatunków świerszcza należy unikać zostawiania owadów luzem w terrarium, zwłaszcza na noc. Biegające luzem świerszcze potrafią dotkliwie pogryźć śpiącą agamę. Jeśli z jakiegoś powodu nie mamy możliwości wyłapania owadów nie trzeba wpadać w panikę i należy włożyć do terrarium kawałek jakiegoś owocu np jabłka, który odwróci uwagę świerszczy od śpiącej jaszczurki. Jest to sposób skuteczny i bezpieczny dla jaszczurki (nie używamy w terrarium środków owadobójczych, nie stresujemy agamy wyciąganiem i demolowaniem terrarium w celu wyłapania świerszczy) aczkolwiek mimo wszystko lepiej w miarę możliwości unikać zostawiania świerszczy luzem, szczególnie w przypadku świerszczy kubańskich i śródziemnomorskich.


Linki do artykułów na temat świerszczy:


 

Szarańcza


Szarańcza jest bogatym w białko, bardzo lubianym przez agamy owadem karmowym.


W celach karmowych najczęściej hodowane są następujące dwa gatunki szarańczy:

  • Szarańcza wędrowna (Locusta migratoria)
  • Szarańcza pustynna (Schistocerca gregaria)

Należy pamiętać o doborze wielkości szarańczy do wielkości agamy ponieważ podanie zbyt dużego owada może doprowadzić w najlepszym wypadku do wyplucia lub zignorowania go przez agamę a w najgorszym do zaczopowania, wymiotów lub nawet do zadławienia jaszczurki. Nie istnieje żaden graniczny wiek agamy od którego może ona jeść szarańczę. Jeśli uda nam się kupić szarańczę na tyle małą aby nasza agama była w stanie ją zjeść spokojnie możemy ją skarmić. Agama, która ma powyżej 35 cm długości powinna sobie spokojnie poradzić z szarańczą każdej wielkości.


Linki do artykułów na temat szarańczy:

 

Karaczany


Jest to wartościowa, bogata w składniki odżywcze (a przede wszystkim białko) karmówka i z powodzeniem możemy potraktować karaczany jako podstawowy pokarm zwierzęcy naszej agamy. Trzeba jednak zwrócić uwagę na gatunek karaczana, który wybieramy. W przypadku karaczanów bardzo trudno o ogólną charakterystykę ponieważ poszczególne gatunki różnią się między sobą zarówno wielkością, jak i zawartością poszczególnych substancji odżywczych czy twardością pancerza. Podstawowe, najbardziej powszechne gatunki karaczanów to:


  • Karaczan argentyński (Blaptica dubia)
  • Karaczan brazylijski (Blaberus craniifer)
  • Karaczan zielony (Panchlora nivea)
  • Karaczan turecki (Shelfordella lateralis)
  • Karaczan szary (Nauphoeta cinerea)
  • Karaczan madagaskarski (Gromphadorhina portentosa)

Przy wyborze należy kierować się przede wszystkim wielkością i twardością pancerza. Karaczany takie jak karaczan brazylijski czy madagaskarski powinny być podawane z dużą ostrożnością ze względu na ryzyko zaczopowania, w czym z karaczanów madagaskarskich powinno się praktycznie zrezygnować na rzecz innych gatunków (istnieje wiele potwierdzonych przypadków poważnych zaczopowań i zadławień z udziałem tego gatunku). Wiele agam odmawia jedzenia karaczana madagaskarskiego ze względu na jego duże rozmiary oraz charakterystyczne, przypominające syczenie dźwięki. Karaczan szary, turecki i zielony ze względu na rozmiary i miękkość pancerza idealnie nadają się dla agam w każdym wieku, a dzięki swojej szybkości (a w przypadku karaczana zielonego dzięki zdolności latania) zapewniając im dodatkową dawkę ruchu.


Linki do opisów poszczególnych gatunków i do artykułu dotyczącego podstaw hodowli:


  • Karaczan argentyński (Blaptica dubia) https://www.terrarium.com.pl/112-blaptica-dubia-karaczan-argentynski/
  • Karaczan brazylijski (Blaberus craniifer) https://www.terrarium.com.pl/1747-blaberus-craniifer-karaczan-brazylijski/
  • Karaczan zielony (Panchlora nivea) https://www.terrarium.com.pl/2200-panchlora-nivea-karaczan-zielony-karaczan-bananowy/
  • Karaczan turecki (Shelfordella lateralis) https://www.terrarium.com.pl/2122-shelfordella-lateralis-karaczan-turecki/
  • Karaczan szary (Nauphoeta cinerea) https://www.terrarium.com.pl/115-nauphoeta-cinerea-karaczan-szary/
  • Karaczan madagaskarski (Gromphadorhina portentosa) https://www.terrarium.com.pl/114-gromphadorhina-portentosa-karaczan-madagaskarski/#zywienie

 

UZUPEŁNIENIE DIETY ZWIERZĘCEJ:

 

Mącznik młynarek (Tenebrio molitor)


Mącznik wśród wielu osób uchodzi za niezdrową i bezwartościową karmówkę niebezpieczną dla jaszczurki. W rzeczywistości mącznik jest bardzo dobrym, bogatym w białko uzupełnieniem diety agam. Duża zawartość tłuszczu sprawia, że należy podawać go z rozwagą aby nie doprowadzić do otyłości agamy. U osobników, u których wskazane jest zwiększenie masy ciała, mącznik jest bardzo wskazanym dodatkiem do diety. U gatunków lepiej radzących sobie z trawieniem chityny np eublefarów lamparcich z powodzeniem stosowany jest jako główny składnik diety ale w przypadku agam, które nie są przystosowane do trawienia jej większej ilości, należy skarmiać mącznika z umiarem i raczej unikać podawania go osobnikom bardzo młodym (wyjątek stanowią białe, miękkie larwy tuż po wylince). Jak najlepiej podawać mącznika? Bez względu na wiek agamy mącznik idealnie nadaje się na składnik „sałatki” zachęcającej jaszczurkę do jedzenia zieleniny. Sałatkę robimy z jadalnych dla agamy roślin (WIĘCEJ TUTAJ) ,mącznika i ewentualnie małej ilości owoców, na początku agama będzie zainteresowana głównie mącznikiem i to on będzie głównym składnikiem sałatki ale z czasem jaszczurka przyzwyczai się również do roślin a ilość mącznika będziemy mogli nieco zmniejszyć, szczególnie, jeśli agama jest już dorosła. Zwłaszcza w przypadku młodych osobników, często sceptycznie nastawionych do jedzenia roślin, taka sałatka, podawana 1-2 razy na tydzień jest bardzo dobrą opcją na wyrabianie właściwych nawyków żywieniowych. Należy pamiętać o tym, że maluchy do 4 miesiąca życia są bardzo wrażliwe i podawanie mącznika innego niż osobniki białe, tuż po wylince, podawanie go zbyt często lub w zbyt dużych ilościach prawie na pewno zakończy się problemami takimi jak wymioty czy zaczopowanie. Z tego powodu nawet mącznik użyty do sałatki w przypadku bardzo młodych agam powinien być starannie dobrany – unikamy sztuk bardzo dużych i z twardym pancerzem.

 

Drewnojad (Zoophobas morio)


O ile mącznik może budzić kontrowersje odnośnie wartości odżywczych i sensu jego podawania, o tyle drewnojada nie powinno się skarmiać wcale albo prawie wcale i nie pozostawia to żadnych wątpliwości. Podając agamie drewnojada podajemy jej przede wszystkim tłuszcz i chitynę. Owad ten jest jednym z najczęstszych przyczyn otyłości i zaczopowań u tych jaszczurek. Dodatkowo ze względu na to, że drewnojad agamom bardzo smakuje (to dla nich trochę jak McDonalds dla dziecka) to często po zasmakowaniu w tych tłustych przekąskach jaszczurka odmawia zarówno jedzenia innych owadów, jak i roślin, a właściciel zaczyna mieć dość poważny problem z karmieniem podopiecznego. Przy obecnym bogatym wyborze owadów karmowych na rynku, podawanie drewnojada jest zupełnie pozbawione sensu i powinno się go po prostu unikać. W przypadku maluchów absolutnie nie podajemy nawet pojedynczych larw.


Ślimaki


Ślimaki są wartościowym i bardzo niedocenianym dodatkiem do diety agam. Mięso ślimaka jest bogate w substancje odżywcze, między innymi białko a jego skorupa jest doskonałym źródłem wapnia. Należy jednak pamiętać że NIE SKARMIAMY ŚLIMAKÓW NAGICH! Skarmiamy jedynie ślimaki skorupowe o skorupie nie większej niż mniej więcej 1,5 cm średnicy. Należy unikać dużych ślimaków o twardej skorupie a wyciąganie ślimaka ze skorupy i podawanie agamie nie ma większego sensu bo dużo więcej korzyści agama czerpie z mniejszego ślimaka zjedzonego wraz ze skorupą. W handlu dostępne są ślimaki hodowane pod kątem karmowym i szczerze polecam takie źródło pozyskiwania ich do skarmiania. Jako dodatek do diety nie naruszą zbytnio budżetu a kupując ze sprawdzonego źródła będziemy mieli pewność, że wolne są od pasożytów.


Linki do opisów przykładowych ślimaków dobrych do skarmiania:

Lissachatina (Achatina) fulica https://www.terrarium.com.pl/15674-lissachatina-fulica/

Achatina achatina https://www.terrarium.com.pl/15671-achatina-achatina-achatina-zwyczajna-slimak-olbrzymi/

 

Plankton łąkowy


Plankton łąkowy jest bardzo często odradzany ze względu na ryzyko zarażenia agamy pasożytami. Wbrew pozorom same owady w przypadku skarmiania gadom, stosunkowo rzadko stanowią źródło zarażenia pasożytami, a u jaszczurkek karmionych planktonem łąkowym wcale nie wykrywa się pasożytów o wiele częściej niż w przypadku jaszczurek karmionych owadami hodowlanymi. Jeśli mamy taką możliwość to okresie wiosennym i letnim spokojnie możemy korzystać z tej formy karmienia. Z racji tego, że plankton łąkowy ma dostęp do bardzo zróżnicowanego pożywienia jest to pokarm bardzo wartościowy i bogaty w substancje odżywcze. Należy jednak przestrzegać kilku zasad:


  • plankton łąkowy łapiemy z daleka od ruchliwych ulic i innych wysoce zanieczyszczonych miejsc
  • możemy skarmiać owady prostoskrzydłe takie jak pasikoniki czy koniki polne oraz ćmy, motyle, pająki, dżdżownice, ślimaki skorupowe
  • nie skarmiamy owadów jadowitych np osy, pszczoły itp, unikamy również dużych chrząszczy
  • jako, że we wnętrzu owadów prostoskrzydłych często występują larwy much, których podawanie jest niewskazane a wręcz bywa niebezpieczne, warto po ich złapaniu odczekać chociaż 1-2 godziny zanim podamy je jaszczurce – zazwyczaj same opuszczają żywiciela, zwłaszcza kiedy owady przebywają w większym zagęszczeniu. Nie należy jednak wpadać w panikę i jeśli nieświadomie podamy agamie owada z larwą w środku nie oznacza to, że od razu coś złego się stanie.

Po okresie letnim i zakończeniu karmienia planktonem warto poddać agamę dodatkowemu, profilaktycznemu badaniu pod kątem obecności pasożytów.



Ryby

Bardzo często ze strony opiekunów agam pada pytanie czy można urozmaicać im dietę rybami. Takie urozmaicenie jest możliwe ale absolutnie nie jest konieczne. Jeśli ktoś bardzo czuje taką potrzebę może agamie podać np gupika ale takie przysmaki nie są jej do niczego potrzebne a w dodatku wiążą się np z ryzykiem zarażenia agamy pasożytami wewnętrznymi. W środowisku naturalnym jaszczurki te nie żywią się rybami i ich brak w diecie jest dla nich czymś całkowicie naturalnym. Często jako argument przeciwko rybom wymienia się fakt, że wiele gatunków zawiera enzym- tiaminazę, który rozkłada tiaminę (witaminę B1) co prowadzi do niedoboru tej witaminy w organizmie i w efekcie do zaburzeń funkcjonowania układu nerwowego, osłabienia, utraty apetytu i wielu innych objawów.

 

Gryzonie

Gryzonie w diecie agam to temat dość kontrowersyjny. Wiele osób całkowicie odradza tego rodzaju urozmaicenie diety. W rzeczywistości ten rodzaj karmówki jest całkowicie opcjonalny, nie ma żadnego obowiązku jego podawania, a w większości wypadków jest to wręcz niewskazane. Zazwyczaj zaleca się podawanie 1-3 dniowych osesków jedynie samicom w ciąży i po złożeniu jaj, jednak w niektórych przypadkach możemy wprowadzić takie urozmaicenie również u agam, które nie składają jaj, choć nie jest to konieczne. Agamy, którym możemy podać oseska to:


- samice w ciąży/ po złożeniu jaj (również niezapłodnionych), które nie mają zdiagnozowanych problemów z nerkami/wątrobą


- zdrowe osobniki powyżej 35 cm długości, u których nie występują oznaki otyłości


Oseski podajemy nie częściej niż 2-3 razy w miesiącu w minimum tygodniowych odstępach czasu. Kluczową kwestią w podawaniu gryzoni jest zasada, że nie podajemy osobników starszych niż 3-dniowe i absolutnie nie podajemy dorosłych gryzoni. Po 3 dniu życia wapń, który miał dostarczyć gryzoń staje się o wiele gorzej przyswajalny, a zestaw zawartych w nich substancji odżywczych staje się o wiele mniej korzystny. Futro dorosłych gryzoni stanowi zbędne, ogromne obciążenie dla układu trawiennego agamy, która nie jest przystosowana do jego trawienia. Skarmianie dorosłych gryzoni może prowadzić między innymi do zaburzeń trawienia, wymiotów, otyłości czy problemów z wątrobą. Żywe, dorosłe gryzonie są realnym zagrożeniem dla zdrowia i życia agamy dlatego w żadnym wypadku nie wolno wpuszczać ich do terrarium.


Oseski najlepiej podawać martwe. Jest to najbardziej humanitarne dla samego gryzonia a wiele agam po złapaniu żywego oseska wypluwa go gdy ten zaczyna się wyrywać. W efekcie agama rezygnuje z posiłku a osesek zostaje mocno okaleczony po czym zazwyczaj szybko ginie.

 

Pokarmy gotowe/suszone owady


Jeśli chcemy podać naszej agamie pokarm gotowy, taki jak suszone owady lub owady w puszce należy pamiętać, że nie powinny one zastępować żywych owadów i powinny być stosowane jako „zapasy na czarną godzinę” albo okazjonalne urozmaicenie diety. Wiele agam je martwe owady stosunkowo niechętnie, niektóre, zwłaszcza młode osobniki, zupełnie nie są zainteresowane tego typu pokarmem. Suszone owady, podobnie jak suszone rośliny, mogą zostać podane jako urozmaicenie, jednak ze względu na to, że nie dostarczają organizmowi agamy wody, powinny stanowić marginalny element diety.

Zakup wszelkiego rodzaju przetworzonych granulatów należy bardzo dobrze przemyśleć. Po pierwsze należy zwrócić uwagę na skład – powinny być to owady, rośliny zalecane do skarmiania agamom, owoce, warzywa i ewentualnie suplementy (wapń, witaminy). Absolutnie nie do przyjęcia są zboża, soja, bliżej nieokreślone produkty pochodzenia zwierzęcego, różnego rodzaju mąki czy oleje. Dodatkowym problemem jest to, że o ile w przypadku owadów suszonych lub z puszki część agam da się do nich przekonać, o tyle w przypadku granulatu bywa to bardzo trudne i jeśli agama bez problemu je rośliny i żywe owady to wszelkie próby przekonywania jej do jedzenia granulatu są zupełnie zbędne. Jeśli już zdecydujemy się na granulat, a agama jest nim jakkolwiek zainteresowana to przed podaniem warto namoczyć go w wodzie.

 

Autor

Agnieszka Oborska

28.01.2020